جلال مصطفوى كاشانى
13
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى )
زهراوى همچنين كليات ابن رشد اندلسى و رسائل فارابى و ابو على سينا در فلسفه و مقاصد الفلاسفه غزالى و بسيارى ديگر . بيشتر كتب مزبور پس از آنكه فن چاپ اختراع و شايع شد به چاپ رسيده و بعضى از آنها مكرر چاپ شده چنان كه چاپ ترجمهء قانون شيخ الرئيس در همان سالها سى مرتبه تكرار يافته است . « 9 » اقدام به ترجمه و چاپ كتابهاى عربى تا مائه چهاردهم و پانزدهم نيز جريان داشت و اين غير از ترجمههايى است كه اروپاييان در نهضت علمى اخير خود از كتب عربى و فارسى و زبانهاى ديگر شرقى كرده و مىكنند و از اين راه استفادههايى غير از آنچه در قرونوسطى مىكردند ، مىنمايند . » دكتر گوستاولوبون در كتاب تمدن اسلام و عرب صفحهء 735 ( از ترجمهء كتاب توسط فخر داعى گيلانى چاپ 1334 شمسى ) چنين مىنويسد : « دانشمندان اروپا تا قرن پانزدهم قولى را كه مأخوذ از مصنفين عرب نبود ، مستند نمىشمردند . ژرژ باكن ، لئونارد دوپيز ، آرنود ، ويلانو ، ريمون لول ، سن توماس ، آلبرت كبير و آلفونس دهم ، همه يا شاگرد علماى عرب بودند يا ناقل اقوال آنان . مسيو رنان نوشته است : آلبرت بزرگ هرچه داشت از ابو على سينا فرا گرفته و سن توماس تمام فلسفهاش مأخوذ از ابن رشد بوده است . تمام دانشكدهها و دانشگاههاى اروپا تا پانصد الى ششصد سال روى همين ترجمهها داير و مدار دانشهاى ما فقط علوم مسلمين بوده است و در بعضى رشتههاى علوم مثل طب مىتوان گفت كه تا زمان ما هم جارى مانده است ، چه در فرانسه مصنفات بو على سينا تا آخر قرن گذشته باقى بود و شروحى بر آن نوشته مىشد . » در مجلهء ( هوكرونيكل ) وابسته به سازمان بهداشت جهانى ، شمارهء مورخ اوت سپتامبر 1972 مقالهاى به قلم Dr . Norman Haward - Jones مربوط به ( تاريخ پزشكى ) درج شده است و راجع به ابن سينا چنين مىنويسد : « مهمترين مؤلف كتابهاى طبى در اسلام ابو على الحسين بن سينا ( متولد 980 ) است كه نامش را به لاتينى آويسن گويند و كتاب طبى او به نام قانون باشد و تاكنون هرگز كتابى به اين اندازه شهرت نداشته است ، مدت 500 سال در دانشكدههاى پزشكى اروپا و آسيا تدريس مىشده است . » با چنين اسناد ارزندهاى ، كوچكترين شك و ترديد باقى نمىماند كه كتاب قانون ابن سينا همزمان با تدريس در كشورهاى پهناور اسلامى ، در سراسر اروپا نيز ، به مدت
--> ( 9 ) . در سال 1331 شمسى مقالهاى تحت عنوان « جشن هزارهء ابن سينا » به قلم استاد سعيد نفيسى كه در آن موقع رئيس كميتهء بين المللى و كميتهء ملى هزارهء ابن سينا بود در بعضى از مطبوعات از جمله مجلهء خواندنيها شمارهء 8 سال 13 مورخ 26 مهرماه 1331 درج شد كه قسمتى از آن چنين است : « پس از كتابهاى آسمانى عمده مانند تورات و انجيل و قرآن هيچ كتابى به اندازهء ترجمههاى لاتين قانون ابن سينا در جهان چاپ نشده است . نزديك 500 سال اين كتاب را همهء پزشكان جهان درس مىخواندند . »